Tôi đọc ba cuốn sách
Thêm lần nữa, tôi lại đọc sách kha khá, chẳng hạn ba cuốn sách trong đó cuốn đầu tiên khiến tôi thấy mình có thể tuyên bố nó là cuốn thú vị nhất và độc đáo nhất trong số ba cuốn ấy. Tôi đã ăn tươi nuốt sống cuốn này, như người ta vẫn hay nói, đến mức không kịp thở lấy hơi.
Về những gì liên quan đến cuốn thứ hai, nó có một lời tựa trong đó kích thước uy nghi của tác phẩm được chỉ ra. Tôi thấy lời chỉ dẫn hoàn toàn đúng đắn, vì đọc cuốn sách thì tôi khám phá được một trong những tác phẩm văn chương gây nhiều hào hứng nhất. Ý kiến của tôi, hay cứ cho là cảm giác của tôi làm tôi nghĩ rằng một kiệt tác không nhất thiết cần phải “thú vị” theo cách người ta vẫn gọi. Một củ cải cũng có thể thú vị; dẫu thế nào thì cũng ở trong chừng mực điều có thể. Đối với tôi một cuốn sách là kiệt tác chừng nào nó chứa đựng chủ yếu cái đặc tính cưỡng lại đà tiến của mốt, của thời gian, tức là từ đó nó bước ra trong tư cách người chiến thắng nhờ sự tuyệt diệu trong nội dung của nó, trong tinh thần của nó. Trước hết một kiệt tác gợi lên cảm xúc, cùng lúc, thứ hai, không giây phút nào nó gây ra cho quá trình thưởng thức dẫu chỉ chút ít khó khăn ở sự chú tâm. Lẽ dĩ nhiên, ta có thể đưa ra những định nghĩa khác nữa về sự thuần thành. Một cuốn sách như thế chứa đựng một điều gì đó giống như khả năng thôi miên; nó từng mê hoặc những người có tập quán cư xử, suy nghĩ khác với chúng ta, và ngày nay, nó lại mê hoặc đến chúng ta, những người đang sống, những người hiện đại.
Để chuyển sang cuốn sách thứ ba, cuốn khiến tôi quan tâm lâu dài nhất xét trong bài viết này, tôi nghĩ trước hết quan trọng là phải nhấn mạnh, hoặc chỉ đơn giản là nêu nhận xét rằng nó đã để lại cho tôi một ấn tượng tuyệt vời, nhưng tôi cũng thấy là phải thú nhận ngay lập tức rằng sự hoàn hảo của tác phẩm này đã thiếu điều làm tôi ngủ gật, ngáp, nó đã làm tôi thấy rất oải. Như bạn cũng thấy đấy, ở đây tôi đang nói một cách hết sức tự do, thẳng thắn.
